Het gemak en gevaar van de Algemene voorwaarden

We kennen ze allemaal: “de kleine lettertjes”. Bij bijna elke overeenkomst worden we geconfronteerd met algemene voorwaarden. Algemene voorwaarden maken – onmisbaar- deel uit van de overeenkomst. Met algemene voorwaarden is het kristalhelder wanneer een overeenkomst precies van start gaat, wat de betalingstermijn is, en waar partijen heen moeten als ruzie ontstaat. Als een ondernemer en zijn klant twijfelen wie er in zijn recht staat, dan zijn zijn de algemene voorwaarden hun TomTom; daarmee kunnen ze hun verdere route bepalen. Een ondernemer moet echter wel goed opletten bij het opstellen van algemene voorwaarden.

Algemene voorwaarden zijn gemakkelijk en gevaarlijk. Ze zijn gemakkelijk omdat een ondernemer er in een klap zijn rechtspositie mee regelt. Algemene voorwaarden zijn ook gevaarlijk; als een ondernemer zijn algemene voorwaarden niet op tijd en op de juiste wijze bekend maakt, heeft hij er namelijk niets aan.

Hoe maak je algemene voorwaarden op tijd bekend?
Eenvoudig: door die algemene voorwaarden aan de andere partij te geven voordat de afspraak wordt gemaakt. Dus als de ondernemer zijn algemene voorwaarden meestuurt met een offerte, dan is hij op tijd. Maar als hij zijn algemene voorwaarden pas meestuurt met een factuur, dan is hij te laat, hij had op dat moment immers al een afspraak gemaakt. De logica is simpel: de klant moet weten waar hij aan toe is voordat hij de overeenkomst aangaat.

Hoe maak je algemene voorwaarden op de juiste wijze bekend?
De wet zegt dat een ondernemer de algemene voorwaarden ‘ter hand moet stellen’. De ondernemer kan, bijvoorbeeld, zijn algemene voorwaarden fysiek overhandigen voordat zijn klant een handtekening onder het contract zet. Dan voldoet hij in elk geval aan de wettelijke eis van ‘ter hand stellen’. We leven echter in een digitale tijd en veel overeenkomsten worden online gesloten. Als de overeenkomsten via e-mail tot stand komt, wordt het lastig om de algemene voorwaarden fysiek te overhandigen. De ondernemer dient zijn algemene voorwaarden dan elektronisch te sturen, en hij doet er goed aan om ook een ontvangstbevestiging te vragen.

Komt er een overeenkomst tot stand via een webshop? Dan geldt weer een andere regel: de ondernemer moet zijn algemene voorwaarden elektronisch aanbieden en hij dient dan ook de uitdrukkelijke instemming van de wederpartij te krijgen. Daarom gebruiken ondernemers ook vaak de ‘checkboxes’ met een tekst als ‘ik heb de algemene voorwaarden gelezen en ik ga daarmee akkoord’. In praktijk leest lang niet elke gebruiker de voorwaarden, maar door het plaatsen van de checkbox is dat niet het probleem van de ondernemer.

In sommige situaties is het lastiger. Bijvoorbeeld: als een ondernemer zijn klant in de winkel treft, een contract opstelt en in het contract verwijst naar de algemene voorwaarden die op internet beschikbaar zijn, is dat goed genoeg? In het kort: nee. De Hoge Raad vindt (in een recente uitspraak) dat de ondernemer hiermee zijn klant niet op de juiste wijze zijn algemene voorwaarden had gegeven. De ondernemer mocht niet volstaan met de opmerking dat zijn algemene voorwaarden op internet stonden en dat de klant die gemakkelijk kon Googelen. De Hoge Raad vindt dat een ondernemer harder zijn best moet doen; hij moet in zo’n geval het initiatief nemen om precies aan te geven welke algemene voorwaarden van toepassing zijn.

Kan een ondernemer alles in de Algemene voorwaarden zetten?
Nee, zo kunnen ‘kernbedingen’ niet in de algemene voorwaarden staan. Kernbedingen zijn de bedingen die de kern van de prestaties van de overeenkomst aangeven. Als een kernbeding toch in de algemene voorwaarden staat, dan moet het buiten beschouwing worden gelaten. Er moet namelijk expliciete wilsovereenstemming zijn over bedingen die de kern van de overeenkomst vormen. Dat kan een ondernemer dus niet afdoen met een beding in de algemene voorwaarden.

Een bepaling in bijvoorbeeld een verzekeringsovereenkomst die rechtstreeks van invloed is op de omvang van de dekking dient niet als een algemene voorwaarde, maar als een kernbeding te worden aangemerkt. Daarnaast is het verboden om een onredelijk bezwarend beding in de overeenkomst te zetten. Dat is een beding dat een kennelijk onevenwicht schept tussen de rechten en plichten van de partijen.

Kortom: algemene voorwaarden zijn gemakkelijk, maar de ondernemer kan er maar beter niet te gemakkelijk mee omgaan.

mr. Philip de Roos

mr. Philip de Roos

Advocaat ondernemingsrecht bij De Roos Advocatuur
Philip is sinds 2006 advocaat. Hij begon zijn carrière bij Stibbe, werkte 2 jaar bij Google, en startte in 2011 zijn eigen advocatenpraktijk. Philip is mede-oprichter van Legalloyd, een vergelijkingssite voor advocaten.
mr. Philip de Roos
mr. Philip de Roos
mr. Philip de Roos

Reageer

Wees de eerste met een reactie

Ontvang alerts
avatar
wpDiscuz
SLUIT
CLOSE