Familierecht: hij wil scheiden, maar ik niet!

Hij wil scheiden, maar ik niet! En dan? Wordt er dan gescheiden? Wat is er eigenlijk nodig voor een rechter om een echtscheiding uit te spreken? In de wet is opgenomen dat de rechter de echtscheiding uit kan spreken als het huwelijk duurzaam is ontwricht. Daar zit geen schuldvraag inbegrepen. Veel mensen zijn wel in die veronderstelling, want als iemand overspel heeft gepleegd, dan heeft dat toch wel invloed op de wijze van scheiding. Dat is op grond van de huidige wet niet zo. Vroeger was dit anders. Voor de wetswijziging van 1971 kende de wet een viertal echtscheidingsgronden: overspel, kwaadwillige verlating, veroordeling wegens bepaalde misdrijven en mishandeling. Toen speelde het gedrag van de echtgenoten en dus de schuldvraag wel een rol. In 1971 zijn deze vier gronden vervangen door 1 grond, de duurzame ontwrichting.

In 1993 heeft er nog een verruiming plaats gevonden. Toen is het wetartikel vervallen waarin kort gezegd bepaald werd dat het verzoek wordt afgewezen, indien de duurzame ontwrichting in overwegende mate te wijten is aan de echtgenoot die het verzoek heeft ingesteld. Tot die tijd kon je dus niet bewust het huwelijk ‘verzieken’ en dan vervolgens op de grond dat het niet meer gaat de scheiding aanvragen.

Wat is dat nu duurzame ontwrichting? Wanneer is dat aan de orde? Wat als de andere partij de ontwrichting ontkent?

Eerst maar eens het begrip ontwrichting. Wat zegt de Van Dale?

Ontwrichting = desorganisatie, verstoring

Het huwelijk is een verbintenis die twee mensen met elkaar aangaan. Die verbintenis moet dus verstoort zijn. In Jip en Janneke taal ‘het gaat niet meer’.

Dat is duidelijk. Dus stel voor Jip en Janneke zijn getrouwd en Jip wil niet meer. Hij vraagt aan de rechtbank de echtscheiding uit te spreken, want het huwelijk is duurzaam ontwricht. Janneke daarentegen voert verweer. Het gaat nu misschien niet zo lekker, maar dat wordt wel beter. We moeten er aan werken, aldus Janneke. Janneke geeft aan dat zij elkaar trouw hebben beloofd tot de dood. Zover is het nog niet. Dus, die scheiding die moet er niet komen.

Kan en zal de rechter de echtscheiding toch uitspreken?
Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat een huwelijk ‘duurzaam is ontwricht’ wanneer de voortzetting van de samenleving ondraaglijk is geworden. Er mag geen uitzicht meer bestaan op herstel van behoorlijke echtelijke verhoudingen. De duurzame ontwrichting moet een objectief te constateren toestand zijn. Beslissend is het bestáán van de toestand en niet (de wijze van) óntstaan ervan.
Dus Jip moet bewijzen dat het niet meer gaat. Hoe doe je dat? Het is zijn woord tegen dat van Janneke. Moet Jip dan getuigen laten horen van ruzies? Of laten zien dat Janneke teveel geld opneemt aan de hand van bankafschriften? Maar hoe toont hij dan aan dat hij het daar niet mee eens was? Echtgenoten zenden elkaar meestal geen brieven waarin ze dit aangeven.

In de praktijk blijkt dat het vaak al voldoende is om te stellen dat het niet meer gaat. Als de een niet meer wil en de ander wel, dan blijkt daaruit al wel dat de echtgenoten niet meer op één lijn liggen. Als een van de echtgenoten daarbij aangeeft niet meer verder te willen, dan geeft dat wel aan dat herstel niet meer mogelijk zal zijn. Om een huwelijk te laten slagen, moet je dat immers wel willen. Meestal is het verzoek tot echtscheiding zelf dan ook een formaliteit.
Toch zijn er nog steeds mensen die tegen het verzoek zelf inhoudelijk verweer voeren. Onlangs deed een vrouw dat in een zaak die behandeld werd door de Rechtbank Noord Holland. De vrouw betwiste de duurzame ontwrichting. Daarnaast gaf zij aan dat zij moeite had met de scheiding vanwege haar geloofsovertuiging.

De man had gesteld dat hij niet verder wilde met de vrouw. Hij wilde rust. De man en de vrouw hadden veel ruzie, het gedrag van de vrouw was negatief veranderd. Hij voelt zich misbruikt door de vrouw.

De rechtbank achtte deze omstandigheden voldoende om te oordelen dat de samenleving ondraaglijk is geworden en dat er geen uitzicht bestaat op herstel van de echtelijke verhoudingen. Het huwelijk is duurzaam ontwricht.

De geloofsovertuiging van de vrouw maakt dit oordeel niet anders. Een geloofsovertuiging is immers geen grond om de echtscheiding wel of niet uit te kunnen spreken, aldus de rechter.

Conclusie
Het huwelijk is gebaseerd op vrije wil van partijen en kan vanuit diezelfde vrije wil dus beëindigd worden.

mr. Marcia Geerts

mr. Marcia Geerts

Marcia Geerts heeft ruime ervaring op de rechtsgebieden arbeids-, personen/familie-, straf-, verbintenissen- en sociaal zekerheidsrecht. Ze is sinds 2003 advocaat en heeft al meer dan 10 jaar haar eigen advocatenpraktijk.
mr. Marcia Geerts
mr. Marcia Geerts

Reageer

Wees de eerste met een reactie

Ontvang alerts
avatar
wpDiscuz
SLUIT
CLOSE