Opinie: ‘Waarom het gijzelingsbeleid bij CJIB boetes niet werkt’.

Onlangs presenteerde de Nationale ombudsman van Zutphen het rapport ‘Gegijzeld door het systeem’. Conclusie: het beleid bij CJIB boetes moet anders. “Wie geen geld heeft, kan ook na gijzeling niet betalen”, aldus de ombudsman. Ook stelt de ombudsman dat de maatschappelijke kosten hoog zijn. Het OM zou beter moeten uitzoeken waarom mensen hun boetes niet hebben betaald.

Het gijzelen van burgers door het OM bij CJIB boetes is al jaren een probleem. Gijzeling is een dwangmiddel dat het Openbaar Ministerie inzet om ervoor te zorgen dat niet-betaalde boetes alsnog worden betaald. Als een boete niet wordt betaald volgen eerst twee (forse) automatische aanmaningen: 50 procent na 8 weken en 100 procent van de oorspronkelijke hoofdsom als deze ook niet op tijd is betaald. Levert dat niets op, dan kan het CJIB nagaan of er (bank)beslag kan worden gelegd. Als een deurwaarder de vordering niet binnen zes maanden geïnd krijgt, mag het CJIB gaan gijzelen. Een gijzeling duurt maximaal zeven dagen en vervangt de boete niet.

Het gaat veelal om verkeersboetes, maar ook om boetes bij wildplassen, geen ID-bewijs, open vuilniszak en verzekering voertuigen. Zo worden er ook boetes opgelegd voor onverzekerde brommertjes en auto’s die total loss in een schuur liggen. Of die verkocht, gesloopt of gestolen zijn, zonder dat de eigenaar dat administratief goed heeft afgehandeld.

Dit beleid leidt vaak tot schrijnende situaties. Iemand die gegijzeld wordt omdat deze een boete niet kan betalen, kan deze na afloop in de meeste gevallen nog steeds niet betalen. Ook komt een gegijzelde persoon na afloop vaak in een financieel neerwaartse spiraal terecht. Helaas is dit enkele van mijn cliënten overkomen.

Ik ben van mening dat wanneer iemand een boete of schuld heeft, deze betaald dient te worden. Wanneer echter blijkt dat de huidige regelgeving tot onwenselijke situaties leidt, moet er opnieuw naar de regels gekeken worden. Bij het CJIB dient er een duidelijk onderscheid gemaakt te worden tussen ‘niet-kunners’ en ‘niet-willers’. Het opsluiten van ‘niet-kunners’ heeft geen zin. Een gijzeling kost de Staat overigens 200 euro per dag.

Ook de rechters in Amsterdam hebben al een tijdje genoeg van deze wanpraktijken. Vorig jaar heeft het OM in totaal 139.905 gijzelingsverzoeken ingediend bij de kantonrechters in Nederland. Het merendeel van deze verzoeken zijn door de kantonrechters afgewezen. In maart 2015 kondigde de Amsterdamse kantonrechters al aan geen gijzelingsverzoeken meer toe te wijzen. Een expertgroep van kantonrechters heeft de rechters aanbevolen de Amsterdamse lijn te volgen.

Recente ontwikkelingen rond het CJIB beleid zijn hoopgevend. Het OM zegt dat er de laatste tijd veel is gedaan om tot een meer persoonsgerichte aanpak van wanbetalers te komen. Staatssecretaris Dijkhoff zei eerder dit jaar: “We moeten kijken naar de menselijke maat. Mensen die wel willen, maar niet kunnen betalen, mogen niet meer gegijzeld worden”.

Naar mijn mening ligt één van de grootste oorzaken van niet-betaalde boetes in het feit dat het CJIB het niet mogelijk maakt voor het treffen van betalingsregelingen bij gewone verkeersboetes. De boetes zijn voor veel mensen te hoog om in één keer te betalen. Bij uitblijven van volledige betaling worden de boetes automatisch verhoogd en wordt het steeds moeilijker om te betalen, waardoor de boetes onbetaald blijven. Sinds juli is het mogelijk om in sommige gevallen een betalingsregeling te treffen; echter niet in alle gevallen. Het CJIB zou er goed aan doen om betalingsregelingen voor boetes breed in te voeren en zo een hoger percentage betaalde boetes te bewerkstelligen. In de loop van 2016 zal de ombudsman bekijken of de situatie rondom dit soort gijzelingszaken is verbeterd.

Gijzeling is een dwangmiddel dat in de meeste gevallen haar doel voorbij schiet. Goed dat de Nationale ombudsman concludeert wat velen al in levende lijve hebben moeten ondervinden: het CJIB Beleid is aan verandering toe. Snel.

mr. Don Ceder

mr. Don Ceder

Advocaat bij Ceder Advocatuur
Don Ceder is een bevlogen advocaat. Daarnaast is hij gastdocent aan de Hogeschool van Amsterdam en redactielid van wetenschappelijk tijdschrift Pro Vita Humana. Zijn vakkennis en innovatieve bijdrage aan het versterken van de rechtspositie van consumenten in Nederland leverde Don Ceder een nominatie voor Amsterdammer van het jaar op.
mr. Don Ceder
mr. Don Ceder

Reageer

Wees de eerste met een reactie

Ontvang alerts
avatar
wpDiscuz
SLUIT
CLOSE