23/07/2019 20:02

Strafrecht: terugslaan mag niet

Er is in het strafrecht geen onderwerp waar zoveel een beroep op wordt gedaan en dat zo weinig wordt gehonoreerd als zelfverdediging. In strafrechtelijke termen: noodweer. Iemand wordt aangevallen en slaat terug. Mag dat? In z’n algemeenheid: nee. Je wordt dus gedagvaard als verdachte van mishandeling (of erger). Alleen als het slaan de enige mogelijkheid is geweest om je aan je aanvaller te onttrekken én als je met dat slaan niet verder bent gegaan dan nodig was, zou je een rechter tegen moeten komen die vindt dat het mocht. Dan krijg je dus geen straf voor die mishandeling (of erger). Maar als je ook hard weg had kunnen lopen, had je dat in beginsel moeten doen. Doe je dat onder die omstandigheden niet maar sla je, dan ziet de rechter, voor wie je terecht staat wegens mishandeling, het als eigen rechter spelen en dat mag niet (daarvoor is er nu juist een rechter).

Het gaat dan ook vaak fout
De omstandigheden waaronder je van je afgeslagen hebt, hoef je niet te bewijzen. Wel moeten ze “aannemelijk” worden. Ook hier geldt dus dat er (getuigen)bewijs moet zijn als je een beroep op noodweer wilt doen. Als je in een vechtpartij verzeild bent geraakt en je hebt uit zelfverdediging van je afgeslagen dan is het dus belangrijk om namen en adressen van getuigen te achterhalen. En ook om zo snel mogelijk de verklaringen van die getuigen (notarieel) vast te laten leggen. De strafzaak tegen je kan immers nog wel een half jaar tot een jaar op zich laten wachten en het is maar de vraag wat getuigen zich dan nog weten te herinneren.

Verandering op komst?
Er is, onder druk van de publieke opinie en de politiek, overigens een lichte kentering te bespeuren. Rechters lijken iets meer doordrongen van het lastige parket waarin je terecht kunt komen als je aangevallen wordt en het lijkt erop alsof er íets minder hoge eisen gesteld worden aan het kunnen weglopen.

Zelfverdediging of niet?
Als voorbeeld daarvan kan een uitspraak van de Hoge Raad van 24 september 2013 dienen. Een jongen (die zegt tijdens het uitgaan een klein vuurwapen van iemand afgepakt te hebben en in zijn broekzak te hebben gestopt) wordt, nadat een ruzie ontstaan zou zijn over een meisje, achterna gezeten door een groep van 8 à 9 man. Zo’n vier straten achtervolgen ze hem. Ze komen hem ook achterna de tram in. In de tram haalt hij het pistool tevoorschijn en schiet ermee op een van zijn belagers.

Hij raakt deze in zijn rechterbeen. De conducteur verklaart later dat alle vier deuren van de tram nog open stonden. De Hoge Raad vindt het echter best mogelijk dat onder die omstandigheden toch van een noodweersituatie gesproken kan worden. Dat de deuren nog open stonden is dus niet alles bepalend. Waarschijnlijk – maar zeker weten doen we het niet – heeft meegespeeld dat de jongen al vier straten achtervolgd was en als hij weg was gerend zijn belagers waarschijnlijk wel weer achter hem aangekomen zouden zijn. En hoeveel straten had hij dan nog moeten rennen voordat hij tot een andere manier van het afweren van de aanval over mocht gaan?

Goede voorbereiding is noodzakelijk

Het belangrijkste bij een beroep op noodweer is dat in voldoende mate aan de rechter duidelijk gemaakt kan worden dat je als aangevallen persoon geen kant meer op kon. Dat vereist meer voorbereiding van de strafzitting dan iemand op het eerste gezicht wellicht denkt. Want misschien is er een lichte kentering, het merendeel van de gevallen van een beroep op “zelfverdediging” wordt nog steeds afgewezen.

Voor meer informatie over noodweer of strafrecht in het algemeen kunt u contact met mij opnemen, ik ben lid van de praktijkgroep Strafrecht.

mr. Hans Stegeman

mr. Hans Stegeman

Als advocaat ben ik gespecialiseerd in o.a. strafrecht, erfrecht, civielrecht, contractenrecht en goederenrecht
mr. Hans Stegeman

Recente blogs van mr. Hans Stegeman (overzicht)

10 Reacties op Strafrecht: terugslaan mag niet

  1. Mijn zoontje van 5 jaar oud, heeft paar maanden geleden 2 harde tikken op zijn rug gekregen van een vrouw, ik heb Mevrouw daar rustig op aan gesproken, vrouw was niet voor reden vatbaar en ik wou weglopen, maar ik kreeg als snel een harde duw van deze vrouw, ze kwam terug en ik heb haar uit zelfbescherming één klap gegeven.
    Mevrouw heeft aangifte gedaan van mishandeling en ik heb aangifte gedaan + namen en telefoonnummer van 5 getuigen .
    Gevolg mijn aangifte wordt van tafel geveegd geen 1 getuigen is gehoord en krijg vervolgens ook nog eens boete van 400,- euro .
    Ik laat het voorkomen, maar als ik dit stuk lees zakt de moed in mijn schoenen .

  2. Eigenrichting mag niet, en dat is niet zonder reden. Toch vraag ik mijzelf wel eens af of de regels door de rechter niet al te strict worden gevolgd. Evenzeer bemerk ik dat de aandacht in het strafproces voor het slachtoffer ten opzichte van de dader een stuk minder is. Ik heb van een advocaat in het erfrecht ook wel eens sappige verhalen gehoord over erfgenamen (!) die zich op noodweer beriepen jegens elkaar.

  3. Ik ben bij mij thuis aangevallen door 4 mannen Op een gegeven moment ben ik ingesloten door 2 van hun en was er geen vluchtweg meer open Ik kon ook niet terug mijn huis in. Toen ik mij omdraaide werd ik door mijn belager geslagen. Ik werd daarbij met een zaklantaarn in mijn ogen geschenen daardoor kon ik niet zien of de aanvaller een wapen had. Zelf had ik ook een zaklantaarn en ik heb daarmee een klap uitgedeeld EEN KLAP. Dit was een instinctieve handeling Ik wordt nu aangeklaagd voor ernstige mishandeling. De dader staat bekend om dit soort akties en lokt ze ook uit. Ook is hij veel groter en zeker 60 kg zwaarder dan ik.
    Voordat deze aanval plaats vond heb ik ook een bericht ontvangen met een doodsbedreiging en had hij eerder al een poging tot doodslag ondernomen op mij.

    Dus de wet zegt nu dat ik me dood had moeten laten slaan en dat mijn belager vrijuit gaat?

  4. GELUL!!! Heb zelf morgen meemaken dat ik door 3 gasten van 24/25 jaar werd aangevallen met getuigen en al erbij maar de rechter keek alleen naar de kommaatjes en vond het dus niet nodig om getuigen te horen. Die slappe (D66) gaf in mijn geval het slachtoffer (ik) de boete. Raar he dat het vertrouwen in ons ‘recht’systeem afbrokkeld. Krijg je als je slachtoffers als dader gaat beboeten. Misschien dat vrouwe justitia eens die blinddoek af moet zetten. MIJN VERTROUWEN KRIJGEN JULLIE NOOIT MEER!

  5. Mijn vriend is marokkaans en is vandaag geslagen door een andere marokkaan heel hard op zijn kaak en ik zag het met mijn eigen ogen gebeuren maar ik zei ook al tegen hem sla niet terug want dat ben jij weer de sjaak maar ik ben pas 14 dus ik wist niet wat ik moest doen ik kon alleen nog maar huilen want ik mocht de politie niet bellen enzo

  6. Hallo ik heb nog een paar vragen. Iemand valt mij lastig en/of iemand begint mij te slaan. En ik sla terug. Ik sla net zo lang terug tot die persoon stopt met slaan, dus ik ga niet verder dan wanneer die persoon al klaar is met slaan. Zelf heb ik bijvoorbeeld amper of zo min mogelijk letsel opgelopen omdat ik bijvoorbeeld goed mezelf heb kunnen verdedigen. Maar de persoon heeft wel degelijk letsel opgelopen. Zelf ben ik het gevecht niet begonnen. Ik lees op uw blog dat van je verwacht wordt weg te rennen wanneer je in zo een confrontatie raakt. Echter in praktijk is dat niet altijd zo makkelijk. Wat als die persoon sneller dan mij is en achter mij aan rent? Wanneer zo een persoon tijdens het rennen mij bijvoorbeeld laat struikelen en ik val en kom op de grond te liggen, dan is het meestal heel moeilijk (haast onmogelijk) om op te staan en mezelf te verdedigen. Zelfs al heb je ervaring met een bepaald vechtsport zoals judo ofzo. Met een vechtsport als achtergrond kennis is er namelijk geen garantie dat je in zo een situatie een aanvaller eventueel op de juiste manier van je af kan krijgen. Op straat zijn er namelijk geen regels in de ring tijdens een vechtsport wel. Dat maakt een groot verschil. Dit heb ik namelijk zelf in de praktijk meegemaakt toen ik aangevallen werd op straat. Dat was een tijdje geleden. Heb toen geen aangifte gedaan omdat ik niet wist dat het zo serieus genomen zou worden. Immers bij mij op de middelbare school stelde een eventuele knokpartij niet zo veel voor, als je zelf niet begonnen was, kreeg je geen straf. Met die gedachte ben ik dus opgegroeid. Ik ben ook wel geschrokken nadat ik uw blog las hoe de wet ertegen aan kijkt. Maar ik vroeg me dus af wat de maximale straf is wanneer iemand in mijn bovenstaande situatie bevindt en alsnog er voor kiest zichzelf te verdedigen en zelf geen of weinig letsel oploopt, maar de aanrander wel, maar het geweld alsnog noodzakelijk was om de aanrander te laten stoppen, je hebt namelijk van die hele agressieve aanranders die ondanks wat dan ook niet weten te stoppen en alsnog proberen door te gaan. En kan ik ook aangifte doen tegen de persoon die mij in deze situatie aanviel als hij eventueel zelf ook aangifte doet? Die persoon is namelijk zelf degene die er mee is begonnen en het heeft uitgelokt. Ik hoop een uitgebreid antwoord van u te krijgen aangezien ik mezelf goed wil voorbereiden op dergelijke situaties. Het kan zijn dat ik in de toekomst nog meer vragen zal stellen, ik hoop niet dat ik u met mijn vragen lastig val en ik zou het heel erg waarderen als u nog antwoorden op al mijn deze vragen kunt geven.

    Met vriendelijke groet.

    • En wat betreft de vraag van wat voor straf je kan verwachten wanneer je jezelf in zo een situatie verdedigt, Zal de rechter ook rekening houden met hoe vaak je met de justitie in aanraking bent gekomen? Zelf ben ik tot nu toe nooit in aanraking gekomen met justitie.

  7. Hallo ik heb een vraag. Stel iemand slaat jou, en je slaat terug. Is dan degene die het gevecht heeft aangelokt en/of ermee is begonnen ook strafbaar?

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.




SLUIT
CLOSE