21/04/2019 22:35

Een aap met auteursrecht?

In 2011 ontstond er een leuke discussie en schreef ik er al een blog over. Het voorval inspireerde vele collega’s om een stukje te schrijven over de vraag of een aap auteursrechthebbende van een foto kan zijn. Het auteursrecht geeft namelijk de maker van een werk, waaronder foto’s ook vallen, het recht om anderen te verbieden dat werk openbaar te maken zonder zijn toestemming. Maar geldt dat ook voor een aap?

Voorval
Fotograaf David Slater was voor het maken van een fotoreportage over zwarte makaak apen in Indonesië. Op een gegeven moment heeft een vrouwtjes makaak de kans gezien zijn camera te bemachtigen en schoot, waarschijnlijk erg geïnteresseerd in het flitsen van het apparaat, in korte tijd een groot aantal foto’s. Gelukkig liet zij de camera daarna geheel intact achter en kon Slater het resultaat bewonderen. Zoals te verwachten, waren veel van die foto’s niet van een hoge kwaliteit, maar er zaten toch een aantal foto’s tussen die de moeite waard waren, waaronder een fraai en haarscherp zelfportret; de selfie rage ontstond pas daarna! Terug van zijn reis vertelde David Slater over het voorval in The Daily Mail. De Amerikaanse nieuwssite Techdirt pikte dit op en plaatste hierover ook een bericht op haar site, uiteraard met plaatsing van het zelfportret van de aap.

Geplaatst zonder toestemming
Snel na deze publicatie werd Techdirt aangeschreven door het agentschap dat de belangen van de fotograaf behartigde, met het verzoek de foto’s te verwijderen omdat David Slater, de maker van de foto en derhalve auteursrechthebbende, daarvoor geen toestemming zou hebben gegeven. Techdirt reageerde daarop met de verwijzing naar het verhaal van Slater, namelijk dat de aap toch de foto had gemaakt, en betwijfelde dat de aap haar auteursrechten aan Slater had overgedragen.

Discussie over auteursrechten van dieren
Hierdoor ontstond er discussie over de vraag of een dier, in dit geval dus een aap, ook auteursrechthebbende kan zijn. Slater liet nog weten: “Until I hear from the monkeys lawyers, I will stick to the belief that I own the copyright” en stelde dat hij bewust de camera aan de aap zou hebben gegeven, waardoor zijn eigen inbreng in de foto hem wel degelijk tot auteursrechthebbende zou maken.

In Nederland, net zoals in Groot-Brittannië en de VS, kan een dier, en dus ook deze aap, helemaal geen auteursrechthebbende zijn. De Hoge Raad heeft dat in Nederland duidelijk uitgemaakt door te overwegen dat het moet gaan om “scheppende menselijke arbeid” en een “voortbrengsel van de menselijke geest”. Bovendien kan een dier geen zelfstandige drager van rechten en plichten zijn, dus ook niet van auteursrechten.

De aap krijgt een staartje
Nu, in augustus 2014, krijgt het verhaal nog een juridisch “staartje”. Wikipedia, de zogenoemde “Vrije encyclopedie”, heeft namelijk een afdeling Wikimedia Commons. Wikimedia Commons wordt omschreven als een verzamel- en vindplaats voor “media files” waarin vrijelijk en zonder toestemming te gebruiken content (afbeeldingen, geluidsfragmenten en video clips) is te vinden. Het gaat dan om content die toebehoort aan het “publieke domein” omdat er geen rechten (meer) op rusten of waarvoor vrije licenties (toestemming vooraf aan iedereen) zijn afgegeven (bijvoorbeeld via Creative Commons).

Wikimedia Commons plaatste de selfie van de aap in haar “rechtenvrije” fotodatabase. Volgens haar kunnen dieren niet over auteursrechten beschikken, is David Slater in ieder geval geen auteursrechthebbende en zijn die foto’s dus door iedereen vrij te gebruiken. Zij weigert dan ook de foto’s de verwijderen. De fotograaf laat het er blijkbaar niet bij zitten en “sleept de organisatie voor de rechter” zoals op veel nieuwssites wordt gemeld. Ondanks de grote populariteit van het voorval, de foto en daarmee bekendheid van zijn naam leverde de foto hem tot nu toe weinig op. En blijkbaar probeert hij daar nu verandering in te brengen. Hij zou hebben gezegd: “Voor elke 10.000 foto’s die ik maak, levert er één genoeg op om van te leven. Dit was zo’n foto.” Op grond hiervan vergelijk hij de foto met een jaarsalaris.

Tip
David Slater “vergeet” naar mijn mening gemakshalve nu dat hij de foto niet zelf gemaakt heeft en daarop ook geen enkele invloed had. En dat terwijl hij dat in eerste instantie wel heeft toegegeven. De vorderingen zouden dus moeten worden afgewezen, maar ik ben toch benieuwd of er niet ergens nog “een aap uit de mouw komt”. Hoewel een vergelijkbaar geval zich natuurlijk niet snel zal voordoen, is hieruit wel te halen dat het verstandig is om een en ander even goed na te kijken als u wordt aangesproken wegens inbreuk op auteursrechten. Het kan maar zo voorkomen dat degene die pretendeert auteursrechthebbende te zijn, dat uiteindelijk helemaal niet is.

Voor meer informatie over het intellectueel eigendomsrecht en auteursrecht in het bijzonder mail naar mvdhazenkamp@bernhaege.nl of bel direct 0413 – 35 22 11.

Mr. Muriel van den Hazenkamp

Mr. Muriel van den Hazenkamp

Advocaat & Merkengemachtigde voor ondernemers bij Bernhaege Advocaten
Ik richt mij op ondernemers en ben binnen het algemeen contracten- en verbintenissenrecht specialist in auteurs,handelsnaam en merkrecht.
Mr. Muriel van den Hazenkamp
Mr. Muriel van den Hazenkamp

Recente blogs van Mr. Muriel van den Hazenkamp (overzicht)

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.




SLUIT
CLOSE